Sirkülasyon pompası sistemde nereye konumlandırılmalıdır?

Genleşme tankı neden bu kadar önemli?

Kapalı devrede pompa basınç üretmekten çok basınç farkı yaratır. Tankın bağlandığı noktada ise pompa basıncı değiştiremez. Sektörde buna basıncın değişmediği nokta denir. Elbette suyun ısınmasıyla burada da basınç değişir, ama bu değişim pompadan kaynaklanmaz.

Bu yüzden pompanın yarattığı fark iki biçimde görünür:

• Tanktan uzağa basıyorsa: Fark çıkış tarafında basınç artışı olarak görünür. Sistemin büyük bölümü statik basıncın üstünde kalır.
• Tanka doğru basıyorsa: Fark emiş tarafında basınç düşüşü olarak görünür. Pompa girişi statik basıncın altına iner.

Örnek olarak, tank noktasında 1,5 bar statik basınç ve pompanın 0,4 bar fark yarattığı basit bir devre düşünelim. Bina yüksekliğini ve diğer etkileri göz ardı ediyoruz.

Pompa ve tank aynı kaldı; yalnızca yerleşim değişti. İkinci durumda giriş basıncı 0,4 bar daha düşüktür.

Yanlış yerleşim ne yapar?

Basınç düştüğünde suda çözünmüş hava ayrışır. Hava ise sessiz akışın düşmanıdır. Mark Eatherton'ın anlatımına göre yüksek binada, dolum basıncı düşükken ve üst noktalarda otomatik hava atıcılar varken durum daha da kötüleşir. Bu tahliye elemanları dışarı hava atmak yerine içeri hava çekmeye başlayabilir.

Sonuçlar genellikle şunlardır:

• Radyatörlerde ve borularda akış sesi
• Üst katlarda ısınmayan radyatörler
• Sürekli hava alma ihtiyacı
• Düşük giriş basıncı nedeniyle kavitasyon riski

Eski tesisatların birçoğu pompa dönüşte ve tanka doğru basarken yıllarca çalışmış olabilir. Eatherton bunu, o dönemin düz eğrili pompalarının düşük basınç farkına bağlıyor. Yüksek basınç farkı yaratabilen bir pompayla aynı yerleşim daha sorunlu olabilir. Yani eski pompa sorunsuzdu diye yeni pompanın da sorunsuz olacağı varsayılmamalıdır.

Gidişe mi, dönüşe mi?

Tank kuralı sağlandığında, gidiş ve dönüş tek başına doğru veya yanlış değildir. Karar birkaç koşula bağlıdır.

Sıcaklık da karara girer. Sıcak gidişteki pompa daha yüksek giriş basıncına ihtiyaç duyabilir. Bu nedenle seçilen modelin minimum basınç tablosu gerçek hat sıcaklığıyla okunmalıdır. Ayrıntılar kavitasyon makalemizde.

Pompa nasıl monte edilmeli?

Pompanın sistemdeki yeri kadar montaj biçimi de önemlidir. Aşağıdaki kurallar KSB'nin Calio SI kılavuzundan alındı. Modelinizin kılavuzundaki izinli montaj şekillerini de kontrol edin.

• Mil yatay kalmalı. Elektronik kutu asla aşağı bakmamalıdır. Gerekirse kutu döndürülür; boru değil.
• Dikey hatta akış yukarı doğru olmalı. Aşağı akışta emiş hattının en yüksek noktasına hava atma vanası konur.
• En alt noktadan kaçının. Pompa sistemin en alt noktasına konursa kirler pompada toplanabilir.
• Akış okunu izleyin. Gövde ve izolasyon kabındaki ok akış yönünü gösterir.
• Vanalar ekleyin. Pompanın iki tarafına kesme vanası önerilir. Sızıntı pompanın üstüne damlamamalıdır.
• Boru yükünü pompaya bindirmeyin. Boru pompaya yakın noktalardan taşınmalı ve gerilimsiz bağlanmalıdır.
• Önce yıkayın. İlk çalıştırmadan veya değişimden önce tesisattaki kir temizlenmelidir.
• Emiş tarafını kısmayın. Kavitasyon hasarını önlemek için debi emiş tarafından kısılmamalıdır.
• Boru çapını koruyun. Boru çapı pompa ağzı çapından küçük olmamalıdır.
• Ortamı kontrol edin. Sıfırın altındaki ortam sıcaklığına izin verilmez. Dış montajda pompa bir çatıyla korunmalıdır.

Soğutma devresinde ek bir kural vardır. Calio S kitapçığına göre terminal kutusu ve statorda yoğuşmayı önlemek için akışkan sıcaklığı ortam sıcaklığına eşit veya ondan yüksek olmalıdır. Soğuk su uygulamalarında modelin belgesini mutlaka kontrol edin.

Pislik tutucu ve hava ayırıcı nereye konur?

Noble'ın glikollu sistem önerisi, pislik tutucunun dönüş hattında, kazan ve pompadan önce olmasıdır. Bu yerleşim pompayı korur, ama filtre tıkandığında emişteki basıncı da düşürür. Bu yüzden filtreye kolay erişim ve düzenli temizlik gerekir. Glikollu sistemler için glikol makalemize de bakabilirsiniz.

Hava ayırıcı genellikle suyun en sıcak olduğu kazan çıkışına yakın konur, çünkü hava orada sudan daha kolay ayrılır. Son yerleşimi kazan üreticisinin şeması ve projenin basınç dağılımıyla birlikte belirleyin.

Örnek: Eski binada pompa değişimi

Kurgusal bir binada eski pompa dönüş hattında ve tanka doğru basıyor. Tesisatta yıllardır hava alma sorunu var. Yeni ve daha güçlü bir pompa aynı yere takılırsa bu sorun büyüyebilir. Değişim öncesinde şu seçeneklere bakılır:

1. Tank bağlantısını taşımak: Pompa yerinde kalır, tank pompanın emiş tarafına bağlanır.
2. Pompayı taşımak: Pompa, tank bağlantısından sonraki bir noktaya alınır.
3. Basıncı gözden geçirmek: Boru değişikliği mümkün değilse, statik basıncın emniyet ventili ve tank sınırları içinde yeterli olup olmadığı hesaplanır.

Hangisinin uygun olduğuna kazan şeması, yer durumu ve bina yüksekliğine göre karar verilir. Üçüncü seçenek, kök nedeni düzeltmez; yalnızca etkiyi azaltabilir.

Montaj sonrası hızlı kontrol

• Tank bağlantısı pompanın emiş tarafında.
• Pompa kazan üreticisinin şemasına aykırı değil.
• Mil yatay ve elektronik kutu doğru konumda.
• Akış oku doğru yönde.
• Pompa iki yandan vanayla ayrılabiliyor.
• Sıcak durumda giriş basıncı tablodaki değerin üstünde.
• Hava tahliyesi tamamlandı.

Sık sorulan sorular